Nok midlar til å løyse oppgåvene, og kommunesamanslåingar, takk!

I snart to Stortingsperiodar har regjeringa hevda at dei satsar på kommunane, og at dei økonomiske tilbakeføringane har auka kraftig. Det har regjeringa berre delvis rett i. Korrigert for reelle kostnader ved overføringar av oppgåver og ansvar, lønsvekst, prisauke, pensjonsforpliktingar og demografikostnader, er veksten relativt beskjeden, om ikkje negativ.

Møre og Romsdal Venstre er for meir makt til kommunane, og finn å ville peike på den massive omfordelinga av ansvar og arbeidsoppgåver frå stat til kommune som noko grunnleggande positivt. Det oppstår likevel eit problem når finansieringa av omfordelinga ikkje held følgje med dei auka utgiftene kommunane får som ei følgje av dette, med samhandlingsreforma og ansvaret for dei private barnehagane som to eksempel.

Kommunane må løyse dette dilemmaet med å hente midlar frå andre, allereie hardt prøvde sektorar. I tillegg blir sjølvsagt også små kommunar, til dels med færre enn 2000 innbyggarar, forventa å skulle levere same kvalitet på tenestene som kommunar med det tidoble folketalet. Det kan ikkje gå, noko vanskane innan barnevernet i små kommunar illustrerer, og er nok eit uheldig utslag av ansvarsoverføringa. Vi blir på dette viset vitne til ei utarming av kommunane, både fagleg, materielt og økonomisk.

Utviklinga med ansvarsoverføring frå stat til kommune vil halde fram. Møre og Romsdal Venstre meiner ei løysing på det veksande kommunale armodet i kjølvatnet av denne utviklinga, vil vere større og meir robuste

kommunar, og auka grad av samarbeid for dei som ikkje er klare til å ta eit så stort steg. Så langt finst ingen formell stimulans, anna enn pisken reduserte rammevilkår representerer. Då blir denne prosessen, meir eller mindre, ståande stille. Med ein rausare auke i tilbakeføringar til kommunarsom går inn i slike prosessar, prosjektstøtte, med meir, vil etableringa av større og meir robuste einingar skyte fart. Dette vil føre til betra økonomi ute i kommunane, betra kvalitet på tenestene og attraktive arbeidsplassar i kommunal sektor. Dette er distriktspolitikk i praksis, og det motsette av utarming!

Dag 3 i pleie- og omsorgsavdelinga

Den siste praksisdagen min i pleie- og omsorgsavdelinga hadde eg i tredje etasje, på Ottastova. Dette er eit tilbod der ein ikkje lengre snakkar om brukarar, men pasientar. Det vil då seie menneske med, til dels, store pleiebehov av ulik art.

Åse var min mentor denne dagen, og fekk meg i arbeid med dagens gjeremål etter ein rask peptalk. Så bar det inn i stellet av pasientar, og her varierer oppgåvene frå grunnleggande kroppsvask til komplisert og tidkrevjande sårstell, så her var det berre å stålsetje seg og skride til verket.

Eg må seie: eg er imponert over kor raskt og profesjonelt medarbeidarane får utført oppgåvene! Her sit kvart handgrep. Her er det ingen som surrar rundt og lurer på kva dei no skal ta seg til. Ikkje nok med det – det blir utført med omsorg og godprat (av og til litt bestemt) langsmed, men som det vart sagt: «vi skulle ynskje at vi hadde tid til å samtale med og aktivisere pasientane meir, men det har vi ikkje tid til». Det kunne eg sjå med sjølvsyn. Her rende dei att og fram for å kome rundt med stell, frukost, meir stell, middag, middagskvild, meir stell osv.

Avdelingsledar Finn gav meg ei rask innføring i utarbeiding av turnusar. Eg fekk kanskje med meg halvparten, men nok til å skjøne at dette ikkje er enkelt å sy saman, og sjølvsagt heng saman med kor mange tilsette ein har tilgjengeleg. Den største utfordringa ser ut til å vere å få helgane til å «gå opp». Lærerikt var det i alle fall!

Særleg takk til Åse for denne siste praksisdagen min i pleie- og omsorgsavdelinga!

Seinare i veka kjem eg til å publisere tankar eg har gjort meg opp, på generelt grunnlag, om praksisveka mi i pleie- og omsorgsavdelinga.

Dag to i pleie- og omsorgsavdelinga

I dag har eg vore på Fjordstova, vegg i vegg med omsorgssenteret. Dette er eit tilbod til brukarar med litt blanda pleiebehov, men er for det meste av lettare art. Dette skal vere som om dei var i heimen, men med hjelp og støtte til m.a stell og mat. Graden av medbestemmelse frå brukaren skal vere svært høg. Men av omsyn til andre må den som ynskjer ein røyk ta den ute.

På same måte som i går vart eg straks sett i arbeid, slik det skal vere. Litt skeptiske er brukarane naturleg nok når dei skal få hjelp av ein politikar. For meg er det utruleg kjekt å få vere med på å ta i eit tak, m.a med morgonstellet, for gleda brukarane viser over å få kome seg «i stand» er målbar.

Kirsti er min mentor denne dagen, og leier arbeidet med stø hand og sikre grep; "ta i her, hald der, no kan du ta den", osv.

Ein digresjon: eg trur pleie- og omsorgssektoren må vere ein perfekt utklekkingsplass for gode leiaremne. Kanskje noko å tenkje på for næringslivet for å finne fram til rette type leiarar i framtida – ei praksisveke eller to i pleie- og omsorgssektoren, etterfulgt av ei grundig evaluering?

Her har dei eiga kjøkenhjelp, så då fekk eg ikkje briljerje med kjøkenkunstane mine igjen. Dette såg ut til å vere ei god løysing, for Siv hadde full kontroll på arbeidsoppgåvene her, alt dekt på og førebudd på beste vis og delikat servert. Fordelen med ei slik løysing ser ut til å vere fleire: pleiarane får frigjort tid til å drive med stell, mating og sosial stimulering og aktivisering av brukarane.

På denne avdelinga er alderen på brukarane varierande. Samtalane flyt lett, og ein merkar at dei tilsette er flinke til å utnytte dei muligheitene dette gjev. Eg opplevde god kjemi mellom dei tilsette og brukarane. Her sat spøken og dei gode historiene laust. Dei aller fleste kan ein finne ei lenkje til noko å samtale om, i alle fall gjorde eg det. Gjennom kvar dei kjem frå, eg kjem frå, besteforeldre, foreldre, slekt og arbeidsliv, finst det nok å ta tak i. Nokon ville sjølvsagt prate om politikk, men den freistinga klarte eg å motstå.

At dette tilbodet fungerer så nært som mogeleg heimesituasjonen, er eit mål for arbeidet. Heimen, med knirkande dører, minner og lukter kan sjølvsagt aldri fullt ut erstattast, men dette tilbodet er ei god erstatning. Det kan ein lese i ansikta på brukarane og av det dei seier.

Tusen takk til Kirsti og dei andre på Fjordstova for ein mentalt stimulerande dag!

Praksisdagar i pleie- og omsorgsavdelinga

Eg er slik samanskrudd, at når eg kjenner på at eg uttalar meg kring/er med på å gjere vedtak i saker, utan å ha tilstrekkeleg innsikt i saksfeltet, kjennest det relativt ubehageleg. Pleie- og omsorgsavdelinga leverer kvart år varene i forhold til omfattande og detaljerte årsmeldingar, men for meg har dette hittil vore ord og tal, som no og då har fått konsekvensar i politiske vedtak, særleg i budsjett-samanheng. Eg tilstår det glatt – når det gjeld ei verkeleg forståing for avdelinga sin eigenart, så er eg heilt blank!

Samstundes har eg valt å stille meg til disposisjon som ordførarkandidat for Venstre i Volda. Då vart min konklusjon; Helge – dette går ikkje, du får snarast ta kontakt med pleie- og omsorgsavdelinga og be om å få kome og vere frivillig hjelpar nokre dagar i ferien.

Det er ei avgjerd eg er glad eg tok. Pleie- og omsorgsavdelinga svarte tvert ja, og vi vart einige om at 8.-10. august kunne passe. Dermed har eg hatt min første arbeidsdag i dag, og det har eg tenkt å blogge om no i dagane framover.

Dag 1 (måndag 8. august)

I dag har eg hatt første praksisdagen i pleie- og omsorgsavdelinga. Den starta med oppmøte på sjefens kontor (for tida Svein), med orientering om innhaldet i dei tre påfølgjande dagane, utdeling av nøkkelkort og arbeidsklede i kvitt. Deretter vart eg teken med opp til demensavdelinga, der eg skulle vere heile denne første dagen.

På demensavdelinga vart eg møtt av ein gjeng blide damer, som allereie var i full gang med morgonstell og frukost. Eg fekk straks tildelt ei høveleg arbeidsoppgåve av ein sambygding av meg, Lise, nemleg å smørje skiver til frukost. Det gjekk som ein leik, sidan det fanst eit skjema som synte kor mange halve skiver kvar enkelt skal ha, kva pålegg dei likar, om dei har diabetes, et skorper osv.

Fantastisk og veldig enkelt, sjølv for ufaglærte som meg. Bebuarane likte til og med maten og gav meg karakteren «bestått»!

Der slutta det enkle, for no skulle barrierer brytast, idet eg skulle vere med på stellet av dei siste som enno ikkje hadde stått opp. Det har eg aldri vore med på før, og var ei erfaring eg trur vil endre meg for livet. Ein kjem veldig nært inn på livet i slike situasjonar, vil eg seie. Menneskeverd, respekt, tillit og fagkunnskap er eksempel på stikkord som kjem opp i medvitet i slike samanhengar.

Tida fram til middag vart krydra med kulturell oppleving i kantina med «musicalcabaret» med Silje Aarflot og Marie Austrheim. Her var det full rigg med lyd, lys, kulisser og rekvisittar på plass. Imponerande song og spel, og bebuarane på omsorgsenteret likte det dei såg og høyrde. Eit flott tiltak!

Under middagen måtte eg nyte synet av kor flotte bebuarane på avdelinga var rundt bordet. Reine, fine klede på alle, velstelte på håret og på alle måtar elles. Det er tydeleg at dei tilsette, med sjef Sølvi i spissen, legg lista høgt for tilbodet brukarane skal oppleve! Dei får verkeleg gjort mykje på lita tid.

Eit eksempel frå middagen: medan Lise matar ein av brukarane, spør ho ein annan om vedkomande vil ha dessert, som svarar ja. I neste sekund får den som blir mata ei ny skei middagsmat, medan Lise hoppar opp og fort ordnar dessert til den andre, og er akkurat tilbake i det tugga med middagsmat er svelgd – snakkar seg om effektivitet!

Allereie under slutten på middagen byrja dei første av bebuarane å vise teikn på trong for ein middagslur. Då er prosedyren ein tur på toalettet, før dei legg seg nedpå. Her kjem igjen det som må vere ein sjukepleiar, hjelpepleiar og assistent sin beste hjelpar til sin rett; stolheisen! Eg var ikkje eingong klar over at det fanst noko slikt, men ser at den er eit fantastisk og naudsynt hjelpemiddel.

Medan dei tilsette hadde seg ein prat kring vaktskifte, sette eg meg ned saman med den eine av bebuarane som ikkje trengde kvile og prata om vêret, familie og arbeidsliv. Då vi var ferdige, kunne vi byrje på nytt – ein går aldri tom for noko å prate om med demente!

Takk til avdelingsleiar Sølvi og sjukepleiar Lise for ein lærerik og sjelsetjande dag!

Skulebygging og skulestruktur i Dalsfjorden

Kring saka om renovering av Dalsfjord skule har det den siste tida kome fram at personar i det politiske miljøet i Volda skulle ynskje ei samanslåing av skulane på Ulvestad og Dravlaus. Det gjer ikkje Volda Venstre, og i alle fall ikkje utan debatt!

I all kommunal handsaming av renoveringa av Dalsfjord skule har Venstre understreka at Dalsfjorden i åra framover skal ha to skular, ein på Dravlaus og ein på Ulvestad. Gjennom handsaming i formannskap og kommunestyre har fleirtalet ivra for ei utbygging som skulle gjere det mogeleg å ta imot heile 5.-7. steget, noko Venstre har gått imot. Det er fleire grunnar til det:

1. vi gjekk til val på at Ulvestad skule skulle få halde fram drifta slik dei no gjer
2. vi meinte at dette tilleggsvedtaket i saka om skulerenovering, eigentleg var ein del av ein breiare debatt, og burde verte lagt fram for kommunstyret som det – ein strukturdebatt, noko fleirtalet meinte dette ikkje var!
3. skulekontoret har ikkje uttalt seg i saka
4. opptaksområdet til Ulvstad skule har hatt vekst i elevgrunnlaget. Då vert det feil av kommunen å gå motsett veg, ved å redusere livsgrunnlaget for skulen i bygda med å overføre elevar til andre skular der utviklinga har vore ei anna

Fleirtalet i kommunestyret har altså sagt at Dalsfjord skule skal utbyggast for også å ta imot 5.-7. klasse, utan særleg debatt og utan noko form for sakshandsaming frå skulekontoret. Vi aksepterer resultatet, men ikkje måten det skjedde på. Dermed skal alle elevar frå 5.-7. klasse i Dalsfjord skulekrins til Dravlaus frå hausten 2011.

Volda Venstre meiner at ei vidare nedbygging av Ulvstad skule ikkje skal vere noko Volda kommune skal vere pådrivar for, ved å opne for ein debatt om flytting av også 1.-4. klasse til Dalsfjord skule. Fokuset no må ikkje vere på elevtalsutviklinga, men å glede seg over ei etterlengta renovering av Dalsfjord skule, som skulle ha vore gjennomført for minst 10 år sidan! Glede seg over at Ulvestadbygda er i vekst og framtidsoptimismen råder. Det motsette fører ikkje noko godt med seg, og det bør også avisa Møre merke seg!

Jordbrukarane Lars Lothe og Krf!

Når ein les dagens Møre, så er det nesten slik at ein ikkje kan vite om ein skal le eller grine!

1. LL freistar igjen å framstå som redningsmann for eldre (no også yngre) som ynskjer bustadar på noko av den beste dyrkamarka vi har i Volda. Eg trur han er ute etter å få avkastning på investeringa si.

2. Krf, med Arild Iversen som talsmann (eller var det som varaordførar han uttalar seg?) sannar etter, og uttalar at dette er "etter Krf sitt syn". Meiner han då Krf som parti, eller Volda Krf som ei sekt for seg sjølv, lausrive frå eit sentralt punkt i partiet sitt program og, for dei, uttalt nasjonalt mål?
Sjekk denne lenkja, og le eller grin:
http://www.nationen.no/2010/06/16/landbruk/mat/jordbruksoppgjoret/6009996/
Litt snålt då, kanskje, at ein i Volda har ein varaordførar/ordførarkandidat som ser på fylket som sjølve problemet (ristar på hovudet og flirer - hohoho!)....

3. Er det fleire enn meg som reagerer på manglande kritiske spørsmål til dei to herrane, og det frå sjølvaste redaktøren i avisa! Dette blir då berre trallala, og ukritisk pjatt - ærleg tala! Eller er det svar journalisten/redaktøren ventar på? At det kjem ein reaksjon frå meg, kan alle rekne med :-)

Budsjett og økonomiplan 2011-2014

Då er vi godt i gang med budsjettarbeidet for 2011 og økonomiplan for 2012-2014! Etter presentasjonsrunden framført av avdelingsleiarane sist måndag, var det i møtet i dag klart for handsaming i formannskapet.

Eg vil byrje med å be om orsaking for at budsjettet ikkje allereie er lagt ut på kommunen sine heimesider, men på møtet i dag lova adm.sjefen å ordne dette.

Dette vart vedteke, i tillegg til/i staden for admin. si tilråding, med mine kommentarar i parentes:


Drift

Tiltak
1. Ramma til eigedomsavdelinga vert auka med 400 000,- til vedlikehald bygg og ramma til kommunalteknisk avd. med det same til vedlikehald kommunale vegar, der ein førset at tilskot til brøyting av private vegar over 1000m då blir innarbeidd i kommunalteknisk avdeling sitt budsjett (ja, takk!)
2. Vti får 200 000,- til dekning av utgifter i samband med planlegginga av plasthall på stadion (ja, takk!)
3. Ramme til PLO vert styrkt med 600 000,- Kr. 370 000,- til 80% stilling ved dagsenter-tilbodet på omsorgsenteret, og 230 000,- til stillingsheimel innan ergoterapi (nei, takk, så langt! Her arbeider eg med eit primær-framlegg som heller går på å styrkje PPT)

Finansiering:
1. Auka utbytte frå Tussa med 1 million (ja, takk!)
2. Kutt i ramma til skule med 600 000 (nei, takk!)


Investering
Tiltak:
1. Erstatning for Mork bustader blir flytta fram til 2011, med 21 mill til planlegging og ev. byggestart (ja, takk!)
2. Oppstartsløyving av fjordvarmeprosjektet med 200 000,- der ein også tek kontakt med Tussa for medverknad i det vidare arbeidet (ja, takk!)
3. Kommunalteknisk avdeling blir styrkt med 3.5 mill, med sikte på utbetring av vegen frå Rotevatn til Vassbotnen (ja, takk, men eg vil avvente forvaltningsstyret si vurdering av saka og sjå det opp mot prioriteringslista av kommunale vegar som ev. står føre Botnavegen!)

Finansiering:
1.Tilbakeførte midlar frå fylket 3.5 mill. (veginvesteringa)
2. Auka låneopptak (erst. for Mork)


Til slutt vil eg rope hurra for Øyra skule, som er sett opp med investeringar på tilsaman 34 mill dei neste 3 åra: 1 mill til planlegging i 2011 og 10+15 mill i investeringar dei to neste åra! I tillegg til hall med 8 mill naturlegvis (noko vi bygderepr. også støttar, naturlegvis....)

Verbalframlegga og framlegg som ikkje fekk fleirtal i denne omgang, vil bli refererte med det første!